Cách Ủ Phân Chuồng – Bạn Đã Làm Đúng Chưa?

Ủ phân chuồng là phương pháp giúp bà con nông dân tận dụng nguồn phân heo, phân gà có sẵn để làm nông nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cách ủ phân chuồng để có nguồn phân bón tốt cho cây.

Cách Ủ Phân Chuồng

Bón phân ủ cho ruộng vườn có tốt không?

Phân ủ là hỗn hợp phân chuồng, phân xanh, rác thải,… được chế biến bằng kỹ thuật ủ truyền thống.

Phân chuồng giúp bộ rễ cây trồng phát triển
Phân chuồng giúp bộ rễ cây trồng phát triển

Lợi ích khi sử dụng phân ủ bón cho ruộng vườn

  • Bảo vệ môi trường
  • Giúp bổ sung dinh dưỡng (lân, kali, canxi, magie,…) cho cây trồng
  • Tăng hiệu quả sử dụng phân hóa học
  • Giúp bộ rễ cây trồng phát triển mạnh, tăng khả năng chống chịu của cây trồng trước các điều kiện thời tiết bớt lợi như ngập lụt, hạn hán,…

Hạn chế khi sử dụng phân ủ cho ruộng vườn

  • Hiệu quả thấp, hàm lượng chất dinh dưỡng (đặc biệt là đạm) trong phân chuồng thấp
  • Khối lượng sử dụng lớn, chi phí vận chuyển cao, tốn công sức và thời gian
  • Nếu không xử lý kỹ, phân ủ sẽ chứa nhiều giun, sán, vi khuẩn có hại ảnh hưởng tới sức khỏe con người
  • Vì được nên men nên phân ủ có nhiều axit hữu cơ, có thể làm chua đất. Để hạn chế tình trạng này cần kết hợp sử dụng cùng vôi.

Tại sao cần sử dụng phân ủ thay vì phân chuồng tươi?

Trước khi đi sâu vào các cách ủ phân chuồng, Sân vườn AZ sẽ cùng bạn tìm hiểu về lý do tại sao nên dùng phân ủ mà không dùng phân tươi.

Ủ phân chuồng giúp loại bỏ mầm bệnh, cỏ dại lẫn trong phân
Ủ phân chuồng giúp loại bỏ mầm bệnh, cỏ dại lẫn trong phân

Ủ phân chuồng là biện pháp cần thiết trước khi đem phân ra bón cho ruộng vườn. Lý do là vì trong phân chuồng tươi có rất nhiều hạt cỏ dại, nhiều bào tử, kén nhộng côn trùng, nấm, vi khuẩn, xạ khuẩn và tuyến trùng có thể gây bệnh cho cây. Quá trình ủ phân sản sinh nhiệt lượng lớn sẽ giúp tiêu diệt các mầm bệnh này.

Không chỉ thế, ủ phân chuồng còn giúp thúc đẩy quá trình phân huỷ các chất hữu cơ, đẩy nhanh quá trình khoáng hoá. Nhờ đó, phân khi bón vào đất sẽ nhanh chóng cung cấp chất dinh dưỡng để cây hấp thụ nhanh và tốt hơn.

Mặt khác, phân chuồng tươi là môi trường thuận lợi để các loài vi sinh vật phân huỷ chất hữu cơ hoạt động mạnh. Trong giai đoạn này, chúng sẽ sử dụng rất nhiều chất dinh dưỡng nên có khả năng tranh chấp chất dinh dưỡng với cây.

Ủ phân sẽ khiến trọng lượng phân chuồng giảm xuống, nhưng chất lượng của phân chuồng sẽ tăng lên. Sản phẩm cuối cùng của quá trình này là phân ủ có mùn, muối khoáng, một phần chất hữu cơ chưa phân huỷ, một số enzyme, chất kích thích cùng nhiều loài sinh vật hoạt sinh đặc biệt tốt cho cây.

Sử dụng phân ủ giúp đất tơi xốp, tăng khả năng giữ nước và tránh hạn hán, tăng chất dinh dưỡng và hệ sinh thái vi sinh vật cho đất, làm cho hệ rễ cây phát triển tốt.

Những điều cần lưu ý khi ủ phân chuồng

Khi tiến hành ủ phân chuồng bạn cần lưu ý những điều sau:

  • Thời gian để phân ủ có chất lượng tốt nhất tuỳ theo cách ủ phân chuồng mà bạn áp dụng cũng như các chất mà bạn bổ sung. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý không ủ quá lâu vì ủ lâu, phân sẽ mất nhiều đạm. Sử dụng phân chuồng bán phân giải là tốt nhất.
  • Để đảm bảo quá trình hoạt động của vi sinh vật được tiến hành thuận lợi, nơi ủ phân phải có nền không thấm nước, cao ráo, tránh ứ đọng nước mưa. Đống phân ủ phải có mái che mưa và để tránh mất đạm.
  • Cạnh nơi ủ phân cần có hố để chứa nước từ đồng phân chảy ra. Dùng nước phân ở hố này tưới lại đống phân để giữ độ ẩm cần thiết, tạo điều kiện thuận lợi cho tập đoàn vi sinh vật hoạt động mạnh.

3 cách ủ phân chuồng thường gặp

Có 3 cách ủ phân chuồng phổ biến: ủ nóng; ủ nguội; ủ nóng trước, nguội sau
Có 3 cách ủ phân chuồng phổ biến: ủ nóng; ủ nguội; ủ nóng trước, nguội sau

Bạn có thể tiến hành ủ phân chuồng bằng 1 trong 3 cách dưới đây.

Ủ nóng

  • Ưu điểm: Thời gian ủ phân ngắn (chỉ khoảng 30 – 40 ngày là phân ủ có thể sử dụng); giúp tiêu diệt cỏ dại, mầm mống sâu bệnh hiệu quả
  • Nhược điểm: Dễ mất nhiều đạm

Cách ủ phân chuồng nóng:

  • Khi lấy phân ra khỏi chuồng, xếp phân thành từng lớp ở nơi có nền không thấm nước; không được nén phân
  • Tưới nước phân lên, đảm bảo độ ẩm trong đống phân đạt mức 60 – 70%. Nếu phân có nhiều chất độn (cỏ khô, rơm, rạ,…) trộn thêm 1% vôi bột.
  • Trộn thêm 1 – 2% supe lân để giữ đạm trong phân
  • Trát bùn bao phủ ngoài đống phân
  • Tưới nước lên đống phân mỗi ngày; sau 30 – 40 ngày (tuỳ thuộc vào thời tiết) thì phân ủ có thể sử dụng được

Khi ủ nóng phân chuồng, chỉ sau 4 đến 6 ngày, các vi sinh vật phân giải chất hữu cơ sẽ phát triển nhanh và mạnh. Vi sinh vật háo khí chiếm ưu thế nên nhiệt độ trong đống phân có thể tăng lên đến 60⁰C. Để đảm bảo vi sinh vật háo khí hoạt động tốt, đống phân tơi, xốp, thoáng khí.

Ủ nguội

  • Ưu điểm: Chất lượng phân ủ tốt hơn ủ nóng, phân giữ đạm tốt hơn
  • Nhược điểm: Thời gian ủ kéo dài 5 – 6 tháng phân mới có thể sử dụng được

Cách ủ phân chuồng nguội

  • Khi lấy phân ra khỏi chuồng, xếp lớp rồi nén chặt (trái ngược với ủ nóng). Trên mỗi lớp phân rắc 2% phân lân. Thêm một lớp đất bột hoặc đất bùn khô rồi nén chặt.
  • Xếp phân đến khi đạt độ cao 1,5 – 2m, chiều rộng 2 – 3m tuỳ thuộc chiều dài nền đất rồi chát phủ bùn bên ngoài
  • Sau 5 – 6 tháng, phân ủ có thể sử dụng được

Khi bị nén chặt, đống phân sẽ thiếu oxy, trở nên yếm khí, khí cacbonic trong đống phân tăng. Dẫn đến vi sinh vật hoạt động chậm nên nhiệt độ đống phân không tăng cao, chỉ ở mức 30 – 35⁰C. Đạm trong đống phân chủ yếu ở dạng amôn cacbonat, là dạng khó phân huỷ thành amoniac, nên lượng đạm bị mất giảm đi nhiều.

 Ủ nóng trước, ủ nguội sau

  • Ưu điểm: Rút ngắn thời gian ủ phân so với ủ nguội, chất lượng tốt hơn phân ủ nóng
  • Nhược điểm: Thời gian ủ phân vẫn khá dài, khoảng 3 – 4 tháng; quá trình ủ phân phức tạp và tốn thời gian

Cách ủ phân chuồng nóng trước, nguội sau

  • Lấy phân ra khỏi chuồng, xếp phân thành từng lớp, không nén chặt. Đợi khoảng 5 – 6 ngày cho vi sinh vật hoạt động, đến khi nhiệt độ đống phân đạt 50 – 60⁰C thì tiến hành nén chặt để chuyển phân sang trạng thái yếm khí.
  • Sau khi đã nén chặt phần phân cũ, xếp một lớp phân chuồng khác lên, vẫn không nén chặt và đợi trong khoảng 5 – 6 ngày để nhiệt độ đống phân đạt mức 50 – 60⁰C. Nén phân và tiếp tục xếp một lớp phân mới.
  • Lần lượt xếp thêm phân – đợi 5 – 6 ngày – nén chặt phân cũ và xếp thêm phân mới cho đến khi đạt được độ cao cần thiết
  • Tiến hành trát bùn phủ xung quanh đống phân

Quá trình chuyển hoá trong đống phân được ủ theo cách này diễn ra như sau: ủ nóng cho phân bắt đầu ngấu, sau đó chuyển sang ủ nguội bằng cách nén chặt lớp phân để giữ cho đạm không bị mất. Để thúc đẩy phân nhanh ngấu ở giai đoạn ủ nóng, các bác nông dân thường sử dụng thêm một số loại phân khác làm men như phân tằm, phân bắc, phân gà, vịt,… Phân men sẽ được bổ sung vào lớp phân khi phân chuồng chưa bị nén chặt.

Trên đây là 3 cách ủ phân chuồng được áp dụng phổ biến nhất. Tuỳ theo thời gian cần sử dụng phân chuồng mà bạn cần lựa chọn phương pháp ủ thích hợp để đảm bảo vừa có phân dùng đúng lúc, vừa đảm bảo phân ủ có chất lượng tốt nhất.

Viết một bình luận